Omstilling og utvikling i Fjord kommune

Fjord kommune står overfor fleire utfordringar som krev omstilling og tilpassing for å sikre ei berekraftig framtid. Både innbyggarar og tilsette vil merke omstillingane vi må gjennomføre.

Omstilling og utvikling skal gå hand i hand.  Utviklingsprosessar skjer skjer parallelt med reduksjon i driftskostnader, fordi vi veit at endring og omstilling er nøkkelen til å skape gode tenester og god samfunnsutvikling.

Utfordringsbildet

Fjord kommune, som mange andre norske kommunar, slit med å få balanse i budsjett og rekneskap. Trass i store inntekter frå kraftproduksjon, er det fleire faktorar som påverkar den økonomiske situasjonen negativt.

Auka kostnader til helse- og omsorgstenester, vedlikehald av infrastruktur oghøge driftskostnader over tid legg press på budsjettet. I tillegg har kommunen høg lånegjeld, noko som reduserer handlingsrommet i økonomistyringa. Den største utgiftsposten i kommunen er lønnskostnadene og for å ta høgde for dette må ein sjå på korleis kommunen er organisert i tråd med den demografiske utviklinga. 

Utfordringsbildet til Fjord

Endra demografi
Fjord kommune opplever ei aldrande befolkning, noko som fører til auka behov for helse- og omsorgstenester. I dag utgjer eldre over 80 år 8,5 % av befolkninga, noko som er høgare enn snittet for fylket. Dette legg press på kommuneøkonomien, då fleire ressursar må setjast av til pleie og omsorg.

Mangel på arbeidskraft
Kommunen slit med å rekruttere nok arbeidskraft, spesielt innan helse- og omsorgssektoren. Dette gjer det vanskeleg å oppretthalde eit høgt tenestenivå og kan føre til auka kostnader for å tiltrekke seg kvalifisert personell.

Synkande barnetal
Det er ein nedgang i talet på barn og unge i kommunen, noko som påverkar skule- og barnehagetilbodet. Låge fødselstal og netto utflytting bidreg til denne utviklinga, og det blir færre barn i aldersgruppene 0-5 år og 6-15 år.

Endra rammetilskot frå staten
Frå 2025 vil det nye inntektssystemet for kommunane tre i kraft, noko som påverkar kommunen sitt rammetilskot. Rammetilskotet er ein viktig del av kommunen sine frie inntekter, og endringar i fordelinga kan føre til økonomiske utfordringar. 

Framtidige utfordringar
  1. Auka behov for omsorgstenester
    Med ei aldrande befolkning vil behovet for helse- og omsorgstenester auke ytterlegare i framtida. Dette krev meir ressursar og kan føre til økonomiske utfordringar dersom ikkje tiltak blir sett i verk.

    Helsetenesta kan behandle stadig fleire sjukdomar og meir komplekse tilstandar. Det gjer at fleire overlever alvorlege sjukdomar og skader, både frå fødsel av og frå hendingar seinare i livet. Utviklinga bidreg til at fleire lever lenger med kroniske sjukdomar, og/eller funksjonsnedsettingar og omfattande tenestebehov.​

    ​Stadig fleire oppgåver knytt til spesielle helsesjukedomar, rehabilitering, psykiatri og rus vert overført til kommunehelsetenesta. Oppgåvene er komplekse og krevjande, krev mykje personell og kan belaste tenestene massivt. 
     
  2. Konkurranse om arbeidskraft
    Mangel på arbeidskraft vil truleg bli eit vedvarande problem. Kommunen konkurrerar allereie med andre kommunar og sektorar om kvalifisert personell, noko som kan presse lønningane opp og auke kostnadene.
     
  3. Redusert skatteinntekt
    Med færre unge og fleire eldre vil skatteinntektene kunne bli redusert. Dette kan påverke kommunen si evne til å finansiere nødvendige tenester og investeringar.
     
  4. Tilgang på kvalifisert personell i helse- og oppvekstsektoren
    Det er utfordrande å rekruttere og behalde kvalifisert personell i helse- og oppvekstsektoren. Dette gjeld spesielt for sjukepleiarar og pedagogar. Mangel på kvalifisert arbeidskraft kan føre til redusert kvalitet på tenestene og auka kostnader for å tiltrekke seg og behalde personell.
Slik arbeider vi med omstilling

For å møte desse utfordringane har kommunen starta ein prosess med brei involvering for å kome fram til tiltak på kort og lang sikt. Prosessen er eit samarbeid mellom administrasjon, tillitsvalde, verneombod og politikarar.  

Kommunedirektøren har ansvar for prosessen og vil løpande halde politikarane orientert. Vedtak av prinsipiell karakter, skal behandlast av kommunestyret.  

Prosessen  

Fjord kommune har ei rutine for omstilling som er utarbeidd saman med tillitsvalde, og godkjent i arbeidsmiljøutvalet.  

Rutine for prosessen legges ved som PDF her

HMS-utvala arbeidar med ulike tiltak som kan vere aktuelle for eininga si, og eventuelt for organisasjonen totalt. Aktuelle tiltak og spørsmål utvala ser på er;

Effektivisering av tenester
Ved å ta i bruk ny teknologi og digitalisering kan kommunen levere tenester meir effektivt og kostnadseffektivt.

Auka samarbeid
Samarbeid med nabokommunar og private aktørar kan bidra til å dele kostnader og ressursar, samt utvikle nye løysingar.

Arbeidsoppgåver
Gjennomgå arbeidsoppgåver for å sikre at ressursane blir brukt på best mogleg måte.  

Økonomistyring
Strengare økonomistyring og prioritering av investeringar som gir langsiktig gevinst vil vere avgjerande for å sikre økonomisk stabilitet.

Strukturendringar
For å redusere lnnskostnadene utan å miste kvaliteten i tenesta, må kommunen vurdere omorganisering og meir fleksible arbeidsmodellar

Bemanningskartlegging
Ei kompetansekartlegging i omstillingsprosessen vil identifisere GAP - har vi rett person på rett plass, er det behov for kompetanseheving og korleis kan vi rigge oss for å møte framtidige behov.  

Tenestenivå
Er det tenestenivå som må justerast med tanke på ressursbruk og kostnader.  Omstillinga kan avdekke om ein på enkelte områder har for høgt tenestenivå som kan redusast utan at det det går på bekostning av leveransen.   

Informasjon til tilsette

Dei tilsette informasjon om prosessen på kommunen sitt intranett. Her blir det lagt ut refererat frå statusmøter der leiargruppa, HTV og HVO er representert. I tillegg blir det informert i personalmøta.  

Informasjon til tilsette 30.01.2025

Kvifor omstilling, strukturendring og eventuelt nedbemanning?

  1. I budsjettet for 2025 er det lagt inn eit behov på å redusere kostnader på drift på alle 4 hovudområda.  Nokre tiltak vil ha effekt i 2025 og andre i løpet av 2026. I økonomiplan for 2025 - 2028 er det lagt inn innsparingsforslag.  
  2. Vi kjem til å få mindre inntekter frå staten og må med det endre vårt driftsnivå
  3. Det er store endringar i demografien, tenestebehovet og ikkje minst tilgang på ressursane (tilsette).  
  4. Arbeidsoppgåver og digital utvikling er heile tida i endring. Vi må endre oss i takt med dette. 


Kom med innspel
Korleis strukturen blir i Fjord kommune har ein ikkje landa, og ein ønskar at alle som har ein god ide sender inn sine forslag. Bruk gjerne boksen forbetringsforslag som ligg i compilo for å kome med dine forslag eller ta kontakt med leiar, tillitsvalt eller verneombod. 

Utover dette har kommunalsjefane ansvar for framdrift i sine sektorar (hovudområde). I desse sektorane vil HMS-utvala og eventuelle andre arbeidsgrupper etablerast for å kome fram til eventuelle tiltak på kort og lang sikt. Tenk stort og utanfor di eiga eining på kva som kan bidra til å redusere våre kostnader utan at det går utover kvaliteten i våre tenester.  

Bruk av kompetanse, erfaringar og vidare informasjonsflyt
Prosessen vi er inne i treng vi ikkje gjere aleine.  NAV Arbeidslivssenter med Anette Alwander kan delta i våre fora for å veilede, støtte og vere ein god sparringspartner. Arbeidsgruppene melder frå om det er behov for at ho kan delta i nokon av møtane. Andre eksterne ein kan nytte seg av er bedriftshelsetenesta (BHT) - Avonova. Ser ein eit behov i arbeidsgruppa om bruk av Bht. kan ein saman med Martin Vos koordinere bruken av den tenesta.  

Vi skal prøve å ha god informasjonsflyt, og vil etter kvart statusmøte lage ein liten artikkel. Artiklane og anna informasjon blir publisert som ei nyhetshending og lagt i fanen “Omstilling”.  

Leiarane, tillitsvalde og vernetenesta vil vere tilgjengeleg for å svare på spørsmål, men det er viktig at du som tilsett oppdaterer deg sjølv. Går det rykte i gangane (som sikkert vil forekome) kan du enten tru på rykta eller sjekke fakta. Fakta får du via intranett, personalmøte og kommunestyremøta. Det er ingen skjult agenda frå administrasjonen si side, og innspel må sendast over.  

Slik skal vi utvikle oss

Omstilling og utvikling har i mange år vore ein del av den ordinære drifta. Men det er behov for større tiltak, og endringane kjem raskare.

Vi skal framleis drive samfunnsutvikling, og arbeide aktivt med å utvikle både tenestene og samfunnet kommunen er ein del av.

Under finn du nokre av tiltaka som er under arbeid.

Nye planar / strategiar skal gi retning og mål

Kommunen har ein samfunnsdel som vart justert med eit nytt delmål rundt bustadutvkling i k.sak 107/24. Samfunnsdelen er kommunen sitt overordna styringsdokument.

I same møte vart også arealstrategien vedteken.

Ny arealplan er under arbeid, og denne skal vere ferdig i 2026.

Fjord kommune skal utarbeide ein tverrfagleg Levekårsplan som skal vere ferdig i løpet av 2026.

Meir heilskapleg innsats